Wednesday, June 6, 2018

Players to watch in FIFA WC 2018

People generally don't understand games like cricket, hockey, volleyball, basketball etc because they have so much rules and perhaps they are boring too. Amongst most of the games, football is most popular. Most of the peoples have played this game at least once in their lifespan. Although they don't understand all rules of football, they play it and watch it either for their fun or entertainment or by interest as it is one of the fastest game which completes within 90 minutes. When i was a kid, I also used to play football with friends making post of two stones on two sides and ball used to be of the socks where wastes materials were inserted and we give the shape of sphere. (I play nowdays also but not with the balls of those shabby socks) Even if there is a small inter-school tournament of football there will be crowd of hundreds of people cheering that game. Even the people who are in their mid seventy or eightees are present as a spectator in such a small tournament but if there is a event like district level volleyball or province level cricket, the attendence will be too low. what is the reason behind it ?
Football of course is a game which needs nothing for its completion. The basic elements for football are two teams, a clearly defined rectangular area called ground, two goal-post and a spherical ball. That's the main reason behind the popularity of football. In football, there is a festival which is commonly known as FIFA world cup which comes every four years and whole world flows along with it.
FIFA world cup 2018 is very near and it is like a festival for all football fans. 32 nations from all over the world are qualified for this tournament among which some are new names and some are old. Some are the biggest surprises too. The nations like Brazil and Argentina has much more fans all over the world than others but as you know football is a team game and all nations are equally able to kiss the world cup trophy. So, one can only predict about the win or loss of a team but cannot guarantee about it. During FIFA world cup 2010, an octopus named 'Paul' came in highlights predicting 100% true result. Its still the subject of discussion that how that octopus predicted all results with 100% accuracy. But I think its totally waste to bark on such topics. So, lets talk about present.
FIFA world cup 2018 is starting from June 14 and will end at July 15 in the Luzhniki Stadium in Moscow, Russia. Out of the thirty-two nations qualified to play at the 2018 FIFA World Cup, twenty countries competed at the previous edition of the tournament in 2014 . Both Iceland and Panama qualified for the first time, with the former becoming the smallest country in terms of population to qualify at this global trophy tournament. Some teams returned after failing to qualify for three tournaments in minimum are Egypt, Morocco, Peru and Senegal. The countries with biggest surprise in terms of disqualification include four-time champions Italy (for the first time since 1958) and three-time runner-up the Netherlands. Similarly, Chile - The team who defeated Argentina not only once but twice in the final of Copa America and Copa America centenario has not qualified for this World cup. Team USA is also not qualified for this tournament.
When we talk about players participating in this tournament, you will be more atonished because some huge names are not playing this tournament. Reson for it is either his country is not qualified or he is injured or the coach of national team don't have faith over him. Also there are some players who are 'One man army' of their team without whom the team cannot even imagine to play. So, there are several players to watch in this world cup. Also this world cup is main platform of players to get chance to be associated with biggest professional clubs. I'm not making list of players like Ronaldo, messi or neymar as all of us know their ability. I'll be talking about those players who can give their best by their alone effort.
In the list of players to watch, there comes Mohamed Salah at first. This 25 year forward plays his professional football with english club Liverpool and is most valuable player of Egypt football team. He has netted 33 times winning 57 caps for his national team. In 2017-18 season he played 52 games for liverpool scoring 44 goals. In the 2017-18 UEFA Champions League Final against Real Madrid, Salah was injured after a challenge by real madrid defender Sergio Ramos but it is stated that this would have no effect on his playing at the 2018 World Cup.
Tim Cahil makes 2nd place in my list of player to watch in this tournament. This 38 years veteran striker of Australia has won 105 caps for national team and scored 50 goals. Similarly, he has played his professional football for renowned clubs like everton, New york Red bull etc. By his effort australia won the AFC Asian cup 2015 for first time. This 5 ft 10 in forward has played world cup since 2006 and has netted five goals altogether. Probably, this is last world cup for him and he wants to leave some seal here.
Another player to watch in this world cup in my view is Robert Lewandowski. This 29 years sensation is also a skipper of Poland national team and is the regular player of Bundesliga giants Bayern Munich. For nation, he is considered as a prolific goalscorer. He has presented his country in Euro 2012, 2016. Revered with strength and scoring ability, Lewandowski will be a talisman in Russia, and his ability to score from anywhere will be tested in a group containing Senegal, Colombia, and Japan.
Timo Werner, a young sensation of Germany makes fourth in listas a player to watch in this world cup. A prolific goalscorer at youth international level, Werner made his senior debut for Germany in 2017. In the same year, he helped Germany claim the 2017 FIFA Confederations Cup where his return of three goals earned him the tournament's Golden Boot award. He is compared to Miroslave Klose who is top scorer of world cup football.

Thursday, May 31, 2018

कुखुरा या अण्डा

'कुखुरा या अण्डा' एउटा अस्थिर दुविधा हो जसलाइ मानिसले सामान्य रूपमा उद्गार गर्दा "कुन पहिले आयो: कुखुरा या अण्डा?" भन्ने गर्दछन् । यो दुविधाको जड 'अण्डाबाट कुखुरा निस्कन्छ तर त्यो अण्डा पार्नको लागि कुखुरा चाहिन्छ' भन्ने मानिसको अवलोकन नै हो । "कुखुरा-र-अण्डा" एउटा प्रतिकात्मक विशेषण हो जसले कुन घटनालाइ 'कारण' र कुनलाइ 'असर' मान्ने यकिनका साथ भन्न सक्दैन अथवा विगतको अनन्त सम्मको दृश्यको वर्णन गर्न सक्दैन ।
यद्दपी यो प्रश्न प्रतिकात्मक रूपमा प्रयोग भएता पनि, क्रमविकासले यसबारे शाब्दिक जवाफ दिएको छ, जसलाइ वर्णन गर्न चार्ल्स डार्वीनको सिद्धान्त 'नयाँ जातिको उत्पत्ती' (origin of species) ले सम्भव तुल्याएको छ । युनानी दार्शनिक एनाक्सीमेन्डर (Anaximander) ले पेश गरेको विचारसँग तुलनीय डार्वीनको यस सिद्धान्त अनुसार कुखुराका त्यस्ता पुर्खाहरू थिए जो आफैँमा कुखुरा थिएनन् ।
प्रश्नले कुखुराको अण्डा पहिले आयो कि कुखुरा पहिले आयो भन्ने कुरा सोधेकाले त्यसको उत्तर खोज्दा वैज्ञानिकहरूले अण्डा पहिले आयो भनेर यसरी प्रष्ट्रयाएका छन् । विभिन्न प्रजातिका जङ्गली fowl हरूको प्रजनन् र domestication को कारण कुखुराको उत्पत्ती भएको कुरालाइ सतही रूपमा मात्र बुझ्न सकिन्छ । एउटा कुखुरा जस्तै देखिने प्राणी (proto -chicken) ले भाले र पोथी जीवनरस मिश्रित एउटा अण्डा निकाल्यो जसको डीएनए आधुनिक कुखुराको डीएनए सँग मिल्दोजुल्दो थियो (पोथी को अण्डमा भएको उत्परिवर्तन अथवा, भालेको शुक्रकिटमा भएको उत्परिवर्तनका कारण) । यसलाइ निल डीग्रासी टाइसनल (Neil deGrasse Tyson) ले अझ सामान्य रूपमा भनेका छन् : "कुन पहिले आयो: कुखुरा या अण्डा? अण्डा — जुन एउटा चराले पाएको थियो जो आफैँमा कुखुरो थिएन "

Monday, October 23, 2017


विरिङ खोला पारीपट्टीको जङ्गलको खोँचको क्षितिजमा
अड्केको रातो सूर्य क्रमश: नदीमा मान्छे डुबेझैँ डुब्छ अनि
विरिङ् खोलाले सुस्केरा लगाउँदै सूर्यलाई भन्छ - "भोली पनि
आईज है !"
यस सँगै समाप्त हुन्छ विरिङ्को आलिङ्गनमा बसेका मान्छेको
दिन अनि सुर्योदय नहुन्जेलसम्म त्यो ठाउँ चकमन्न भइरहन्छ ।
विरिङको सेरोफेरोमा बस्ने हामीहरूको जीवनशैली अरू खोला
किनारमा बस्ने मानिसहरूको भन्दा फरक छैन तर विरिङ सँग
गाँसिएका अतीतका तिता मीठा अनुभवहरू भने अरूका
अनुभूतिभन्दा अविच्छिन्न छन् ।
एक दिन बिरिङ्को चिसो हावा खाईरहँदा मेरा मनमा पनि
पुराना दिनका ताता प्रसङ्गहरू छरिएर आए । तीनै यादलाई
बढारेर बटुलबाटुल पारेँ अनि ब्लगको एउटा कुनामा मिल्काउने
सुर कस्दै स्मृतिपटलको recycle bin बाट restore गरेँ ।

म सानै थिएँ । सम्भवत: मेरा गिजामा कुकुर दाँत भन्दा परतीर अरू
दाँत पलाएका थिएनन् । खोलाको छेवैमा घाम-पानी बाट ओत
लाग्ने हाम्रो चिटिक्क परेको एउटा सानो बुकुरो थियो ।
प्राय सबैका घर त्यस्तै टाटी बेराका हुन्थे...मैँ हुँ भन्ने फगतका
दुइचार थान धनीमानी, ठूलाठालु, शोषक-सामन्तीका मुण्डा घर
पनि थिए ।
खोला किनारमा बसोवास गर्ने भएकाले 'खडेरी' शब्दकोष
भन्दा बाहिरको शब्द हो जस्तो लाग्थ्यो । पानीको दु:ख
थिएन, प्राय इनारको पानी चल्तीमा ल्याइन्थ्यो ; नभए
खोलामा गयो... जरूवा पानी~जिन्दावाद ! अहिले त मिनरल
वाटरमा पनि कोलीफर्म पाईएला भन्ने डर हुन्छ तर
त्यतिबेलाको पानी साह्रै कञ्चन, साह्रै निश्चल...त्यो पानीले
कहिल्यै पखाला लागेन, छेरपाटे लागेन, कैयौँ गुणा राम्रो पानी
खाइन्थ्यो (बेलाबेला गुह्ये खटीरा लाग्नु फरक कुरा ) ।
खोलाको तिरै-तिर आएको पानीलाई बेस्मारी केराका थम्बा,
सुपारीका बोक्रा आदिले थुनेर पानीलाई आफ्नो खेततिर लाग्ने
कुलो (पैनी)पट्टी सोझ्याइन्थ्यो । त्यही पैनी हुँदै पानी धाँजा
फाटेका खेतसम्म पुग्थे, खेतले पानी घुटुघुटु पिउँथ्यो अनि आफू
अघाएपछी अर्को खेतलाई ट्रान्सफर गर्थ्यो । वैशाख/जेठको
गर्मी सकिएपछी असार लाग्नासाथ पानी पर्न सुरू हुन्थ्यो ।
घामसँग लड्दालड्दा गलेर लामो खुईऽऽ गर्दै भुईँमा पसारिएका
बोटविरूवाहरू असार लाग्नासाथ पानीको स्पर्स पाएर जुरूक्क
उठ्थे । जेठ पन्ध्रतिर धानको ब्याड राखिन्थ्यो अनि असार
तेस्रो हप्तातिर रोपिसकिन्थ्यो । मैजारो गरिन्थ्यो ।
त्यति रोपेपछि भदौमा एकपटक धान गोडेपछि धानको खासै
चाकर गर्नु पर्दैनथ्यो, धानले छेलोखेलो हुन्थ्यो । त्यतिबेला
गाउँमा खानको अनिकाल पर्दैन्थ्यो । जाँगर चलाएर गोबर मल
हाले तीन बालीसम्म उब्जनी हुन्थ्यो । 'युरिया/डी.ए.पी/­
पोटास भनेको के हो ?' कसैलाई थाहा थिएन ।

एकलाङ्गे मान्छे, त्याँ माथी बालख (बालक)... त्यसैले न जोत्नु
पर्थ्यो, न आली लाउनु/ताछ्नु पर्थ्यो, न बाउसे/ठिँगारे नै
हुनुपर्थ्यो । मेरो काम भनेको बस् उखेलेका विउ गरासम्म पुर्याउने
अनि खाजा खाने हुन्थ्यो । त्यसैले मेरो दुनियाँ अलग थियो ।
एकै दाँवलका पाँच/सात जना साथी भेला पार्न सकियो भने त
कुनै माइका लालले हामीले गर्न लाग्या उपद्रोमा समेत interfere
गर्न सक्दैनथ्यो । विरिङलाई त्यसबेला जङ्गलको हरियालीले
लपेटेको थियो, जसलाई हामी विजन घारी भन्थ्यौँ, जहाँ
सिसौका रूखहरूको झाडी थियो, जसको जरामा चरनमा लगेको
जनावरले गोब्र्याउने गर्थ्यो, जसले विरिङलाई शान्त
बनाईराखेको थियो । हामीले साथीहरूसँग चलेको, भालेजुधाई
खेलेको, मोजाको झुम्रे गोल खेलेको, लुकामारी खेलेको,
आसपास खेलेको, गुच्चा खेलेको ठाउँ नै यही हो । उपद्र्याहा बेला, कुकुरको पुच्छर बाङ्गो देख्दा पनि हाँस्ने बेला
हुन लागेको भएकाले होला साह्रै धेरै उट्पट्याङ् सुझ्थ्यो । कहिले
ब्याँगेको गोलो भएका सिसौका रूखका हाँगा तछारेर
साथीको टाउकोमाथी खसालिन्थ्यो र ब्याँगेले उसलाई
चिलेपछी ऊ हडबडाउँदै आफलविफल हुँदै कराउँथ्यो त कहिले
हल्लाखल्ला र रैलावैला गरेर दिन काटिन्थ्यो । साथीसँग
रेलाठट्टा गर्दा गर्दै कहिलेकाहीँ कुठाउँमा लात खाँदा दुखेर
भाउन्न भइन्थ्यो । खुट्टोमा कुँजो नपरुन्जेल, कुर्कुच्चो पट्पटी
नफुटुन्जेल, रानीमासु ननिस्कुञ्जेल, गलेनी नफाटुञ्जेल हाम्रो
उटपट्याङ्लाई केहिको बाधा व्यवधान हुँदैनथ्यो र हामी त्यसैमा
खुशी हुन्थ्यौँ । तर एकपटक माथीका मध्ये कुनै समस्या आए दुई
तिन महिना 'छेलो हराएको कामी' झैँ भएर बस्नुपर्थ्यो । गलेनी
फाट्दा भने 'राडी'को धुलोमा घिउ डडाएर लगाउँदा भोलीपल्टै
च्वाट्ट हुन्थ्यो । बेकाममा दौडनु, गल्नु, तर्तरी पसिना बगाउनु,
पसिना पुछ्नु,लामो सास फेर्नु अनि फेरी दौडनु हाम्रो नित्य
कर्म जत्तिकै भएको थियो ।
जे होस् यहाँको हावाको मिठास अर्कै थियो, फूलको वासना
बेग्लै थियो, चराको चिरिबिरी अनौठो थियो अनि
गोठालाको सुसेलीको रन्को उत्साहपूर्ण हुन्थ्यो, बगरमा सेतै
फुल्दै गरेका काँसका फूलको बान्की मनमोहक हुन्थ्यो,
गोठालाले ल्याउने गाईवस्तुको घाँटीमा बाँधिएका घण्टीबाट
निस्कने धून कुनै सङ्गीतकारले कम्पोज गरेको धुनभन्दा कम
हुँदैनथ्यो । कहिलेकाहीँ खेल्दा खेल्दै पेट कटक्क काट्थ्यो अनि
काँडा पन्छाउँदै, हाँगा बङ्गाउँदै, कहीँ निहुरिएर, कतै उफ्रिएर
अलि परतिर गएर बिताएर आइन्थ्यो । भुईँमै लतारिएको, हेर्दै दश
पन्ध्र पटक माटोमा पछार्दै टेकिएको, खुइलिएको, पछाडीको
भागमा र घुँडामा धागोले पुरै रफुचक्कर लगाएको अनि जिपर
चुँडिएको जिन्सको पाइन्ट लगाएर खेल्न कुदिन्थ्यो । आज आएर
ती दिनहरू स्मृतिमा मात्र छन् भने त्यो वन पनि सम्झनामै
सिमित भएको छ । वन संरक्षण सम्बन्धी संस्थागत निकायहरू
निस्क्रिय भएर, वृक्षरोपण कार्यलाई व्यापक नबनाएर,
बेरोजगारीका कारण तस्कर र माफियाहरू अवैध तरिकाले काठ
चोरी निकासी कार्यमा संलग्न भएर र ऐजन ऐजन कारणले गर्दा
आज त्यो वन हामीसामु नहुँदा गाउँ नै विद्रुप देखिन्छ ।

खोलामा घाँटीघाँटी आउने बगुवा पानीमा पौडी खेल्न साह्रै
रमाइलो हुन्थ्यो । आफ्नो काम सकेर खाजा खाएपछि केराका
दाम्चा बोकेर खोलातिर हान्निइन्थ्यो । भोटेकोशीको
र्याफ्टिङमा के मजा होला र ? जति मजा ती केराका
दाम्चामा चढेर माथीबाट सुलुलुलु बग्दै तल आउँदा हुन्थ्यो ।
दिउँसोभरी गरेको रमाइलो बेलुका निस्कन्थ्यो । एकातिर घाम
र पानी जुधेर ज्वरो आउला जस्तो हुन्थ्यो अर्कोतिर ढाड-काँध
सबैतिर घमौरा निस्कन्थ्यो । राती र मास गर्मी भयो भने त झन
घमौरा चर्केर उत्पात हुन्थ्यो । गर्मीको पनि कुनै समाधान
थिएन । विद्युत नै नभएपछी पङ्खा त कहाँ बाट हुनु, त्यहि भएर
सुपारीको फ्याक्रा हल्लायो बस्यो । त्यसबेला घमौरामा
लगाउने औषधी भनेको मकैको पिठो, सातु आदि हुन्थ्यो । कहिले
त घमौराले दुख दिइरहेकै बेला चाकमा पिलो निस्केर दुखाई सहन
नसकेर मरेतुल्य भइन्थ्यो । अझ त्यसमाथी ढुकुरमा सिन्दुरे बिझेर
कुकुरले नपाएको दुख पाइन्थ्यो । त्यस्तो बेला बूढी माउले तोरी
चपाउँदै धुलो बनाएर पिलोमा हाल्दिन्थीन् अनि मकै चपाएर
धुलो बनाउँदै मुखमा । स्कुल नजान ढीट गर्दा बाँसको
सिप्किनाले पीँडुला फुट्ने गरी भेटिन्थ्यो ।
यति सोचेर सक्दा नसक्दा इनार खन्दै गरेका मान्छेले बेल्चाले
माटो खुर्कँदै फाल्दै गरे जसरी कुटीनी बुढीले बालुवाको थुप्रो
भित्र पसेर खोलाको सुख्खा बालुवा फुत्त फुत्त बाहिर फाल्दै
गरेको लाइभ दृश्यले रोमाञ्चित तुल्यायो । यो देखेर मैले हाँस्दै
खोला किनारामा तलाउ जस्तै जमेको शान्त पानीमा सानो
ढुङ्गा मिल्काएँ जहाँबाट एउटा वृत्ताकार तरङ्ग निस्कियो जुन
ठूलो हुँदै गयो र निमेषमै बिलायो ।

Tuesday, November 29, 2016

बाल जिब्रोको भाषा !

चोरीहालुँ जस्तो मुस्कान भएका, हाँस्दा गालामा
गहिरो डिम्पल बस्ने, देख्दै अबोध र निष्कपट लाग्ने जोसुकैका बालबच्चा आफ्ना झैँ लाग्छन् । अझ साना केटाकेटीलाई त देख्ने बित्तिकै च्याप्प समातेर म्वाइ खान मन लाग्छ । त्यसो त देख्ने बित्तिकै गाला चड्काइ हाल्नु जस्तो लाग्ने अनुहार पनि हुन्छन् ।
नाकमा सिगानको यत्रो मुठो तुर्लुङ झुण्ड्याएर फर्याँत फर्याँत पार्दै कट्टु तान्दै हिँड्ने केटाकेटी पनि नदेखिएका होइनन् । तर बाह्य शरीरलाई डेल्टा एक्स (negligible) मानेर बालसुलभ मनलाई टपिक बनाउनु हो भने माथिका दुई लाइन सबैलाई युक्तिसङ्गत नै लाग्छन् (नलागे यत्रैसिति) ।
मुख्य कुरो महत्वपूर्ण हुन्छ नै, त्यसैले कुरोको चुरो त उक्काउनै पर्यो । विशेषत: १६ देखि ५९ बर्ष उमेर समूहका व्यक्तिलाई हामी युवाको परिभाषा दिन्छौँ, जसअनुसार ५९ माथीका बृद्ध र त्योभन्दा मुनिका बालबालिका भए । कुरा हो साना केटाकेटीको भर्चुअल संसारको, अर्थात टेलिभिजन को । जेन्युइन्ली टिन एज पुगेपछि बच्चाहरू टेलिभिजन भन्दा बाहिर पनि केन्द्रिकृत (focused) भएको
देखिन्छ । लगभग ३ बर्षको नेटो कटेपछी मान्छेको ९०% मस्तिष्क विकास भएको हुन्छ भन्ने कुरा मेडिकल साइन्सले बताइसकेको कुरा हो । त्यसैले चर्चाको विषय ३ देखि १२ बर्ष उमेरका बच्चाको हो, टेलिभिजनले उनीहरूको मनोविज्ञानमा पारेको प्रभावको हो ।

साना दूधे केटाकेटीहरूले बातैपिच्छे हिन्दी शब्द
मिसाएर बोल्न थाले । तेरो घर कता हो भन्दा 'उस् तरफ्' भन्छन्,यसो गरौँ भन्यो 'विल्कुल नहि' भन्छन्, केही चिजको वासना आए "आऽऽऽ खुश्बु' त कसैले माया गरेर बोक्यो भने 'निचे उतारो' भन्छन् । नेपाली भाषा राम्रोसँग जानेको छैन तर हिन्दी भाषामा रिप्पु हुन लागे । यो सबै Nick च्यानलबाट प्रसारण हुने कार्टुन मोटु पत्लुको करामत हो । फेरि आमाबाउ भन्दा चम्पुत्ले हुन्छन् अहिलेका केटाकेटी । ती च्यानल लक गर्यो भने पनि आँखा झिमिक्क पार्न
नपाइ लक खोलिदिन्छन्, नेपाली च्यानल लगायो भने रोएर भाँडभैलो गर्छन् । यसबारे यसो सर्वेक्षण (survey) गर्दा मोदीले नेपाली भाषामा ट्विट लेख्यो भनेर मोदीको उछित्तो काढ्न ३ बित्ता उफ्रने अनि आफ्ना बालबच्चाले हिन्दी बोल्दा 'के हुन्छ त जिब्रो अझै फड्कारिन्छ' भन्ने अभिभावक फेला परे । यो समस्या मैले हेल्लो सरकारलाई पनि राखेँ अनि भनेँ ~~ "DishHome लगायत अन्य केबुल प्रदायकहरूलाइ हिन्दी भाषामा कार्टुन प्रसारण गर्ने च्यानल अविलम्ब बन्द गर्न चलानी काट्नु पर्यो" भनेर । तर हेल्लो सरकारले मेरो कुरालाई एक फेब सहित ससम्मान बाल हान्यो । यसो सोच्दा ठीकै गर्यो जस्तो पनि लाग्यो, कुरो उरन्ठेउलै गरेँछु जस्तो लाग्यो । यो अहिलेको एकदमै जटिल समस्या हो । आफूले नै समाधान गर्नुपर्ने समस्या हो । अहिलेको busy लाइफमा बालबच्चालाई काखीमा च्यापेर बस्न भ्याउँदैनन् बाबुआमा । त्यसैले बालबच्चालाई टेलिभिजनमा भुल्याएर काम गर्छन् । यो समस्याको समाधान होइन, यसो गर्दा बालबच्चाले जान्नुपर्ने कुरा जान्दैनन, सिक्नुपर्ने कुरा सिक्दैनन् । हाम्रा पालामा हाम्रा बाबुआमा पनि उत्तिकै व्यस्त हुन्थे, भकारो सोहोर्नु पर्थ्यो, गाईबस्तुलाई खोलेपानी गर्नुपर्थ्यो,बोरामा उजिन्डो लगाएर टुइँटुइँ हिँड्दै बेँसीसम्म पुर्याएर धान बेच्नुपर्थ्यो । काम हाम्रा बुवाआमाले पनि गरे, तर हामीले माया र स्नेह पायौँ अनि सँगसँगै संस्कृतिको महत्व चाल पायौँ । फेरि
अहिलेका ड्याडीमम्मीले माया गर्न जानेनन् भन्या होइन नि । यस्तै हुन्छ जेनेरेसन ग्यापले गर्दा भन्न खोज्या हो । केही महिना अघिको कुरा हो, झापाको एउटा
स्थानिय एफ्एम् सँग अन्तर्वाता दिँदा वरिष्ठ
भाषाविद् केदार शर्माले भन्नुभएको थियो: "आफ्ना बालबच्चालाई Apple होइन स्याउ नै खुवाउँ" तर अहिलेका बच्चाले Apple र स्याउलाई छोडेर 'सेव' खान थालेको देखिन्छ । अब यसको कन्सिक्वेन्स हेर्दा... हिन्दी केही नबुझ्ने र अङ्ग्रेजी अलिअलि बुझ्ने बाबुआमालाई बच्चाले 'मुझे सेव चाहिए' भन्यो
भने बाउआमाले उसको पलाउँदै नपलाएको दाह्री
खौरिदिनु पर्ने अवस्था आयो । मैले अङ्ग्रेजी ठीक हो, अङ्ग्रेजी चैँ पहिले सिकाउनु पर्छ भनेको पनि होइन है ! अङ्ग्रेजीको पनि ठूलो चलखेल छ यहाँ । बरू सक्दा त सिकाउनु पर्ने भाषा संस्कृत भाषा हो तर टुप्पी पाल्ने भाषा भन्दा दाह्री पाल्ने भाषा ठीक भन्ने धारणा आम जनमानसमा पाइन्छ । संस्कृतमै छ हाम्रो धर्म र यहि धर्मको महानतालाई अङ्गीकार गर्न नसकेर हाम्रो देश कुलङ्गारहरूको हातमा पुगेको छ । पाश्चात्य संस्कृतिलाई मन पराउने र हाम्रो धर्म,संस्कृतिलाई र अध्यात्मलाई लत्याउने प्रक्रियाबाट हामी लाञ्छित भइरहेका छौँ । बच्चालाई अङ्ग्रेजी Rhymes सिकाइन्छ तर 'त्वमेव माता च पिता त्वमेव' सिकाइँदैन । आफ्ना नानीले 'Baba black ship, have you any wool' भनेर गाउँदा गौरवको अनुभूति गर्ने हामी धर्म र अध्यात्मले निर्देशन गरेका वेदान्त शिक्षालाई अनुसरण गर्न गराउन पछाडि परिरहेका छौँ ।

अब के गर्ने त ? हिन्दी अङ्ग्रेजी बोल्नासाथ
बच्चाको जिब्रो थुत्ने ? होइन ! त्यसरी कहाँ समस्या समाधान हुन्छ र ? आफ्ना बच्चाको डिजिटल दुनियाँसँगको उठबस
अलि कम गरौँ, बन्देज नै लगाइहाल्नु ठीक नहोला । बच्चाको टेलिभिजन भन्दा रेडियोप्रतिको
आत्मियता बढाऔँ । रेडियोमा प्रसारण हुने बाल
कार्यक्रम प्रति बच्चाको ध्यान केन्द्रित गरौँ । बाल पत्रिकाहरू, बाल कथा, कविता पढ्न बालबच्चालाई प्रेरित गरौँ । अझै भएन भने नेपाली भाषामै दिने मुमिन लगायतका कार्टुनहरू देखाऔँ । अहिले त राष्ट्रिय च्यानल मार्फत नै मोटु पत्लु नेपाली भाषामा प्रसारण हुन्छ, त्यहि देखाए पनि त भयो । बेलैमा यो कुरामा सावधानी अपनाइएन भने भोली नेपाली भाषा लोप नै हुन सक्ने डर हावी भएको छ । भोली गएर ती साना नानीहरूलाई 'तिम्रो नाम के
हो ?' भनेर सोध्दा नेपाली भाषा नबुझेर मौन बस्नुपर्ने अवस्था सिर्जना हुन के बेर ?
बालबच्चा हिन्दी वा अङ्ग्रेजी भाषाको अम्मली
भएको राम्रो होइन । त्यसैले नेपाली भाषा
सिकाउन आफ्नो स्थानबाट जति सकिन्छ गरौँ,
जसरी हुन्छ गरौं ।
(म आफैँले पनि यो ब्लग लेख्दा बीचबीचमा टुक्रेटाक्रे अङ्ग्रेजी भाषाको प्रयोग गरेकोमा क्षमा चाहन्छु)

Saturday, August 20, 2016

'नेपाली खेलकुद' र 'माइकल फेल्प्स'

सानैदेखि अन्य विधामा भन्दा खेलकुदमा बढी रूचि राख्थेँ ।
बुवा-हजुरबुवा रेडीयोमा समाचार घन्कँदा कान थापेर
सुन्नुहुन्थ्यो तर म समाचारको अन्त्यमा आउने खेल समाचार मात्र
सुन्थेँ - मरिहत्ते गरेर । भनौँ न खेल भनिसक्दा चाहे त्यो फुटबल
होस्, क्रिकेट वा अरू कुनै खेल ~ एक किसिमको craze थियो म मा ।
तर पनि खेललाई कहिल्यै पहिलो प्राथमिकतामा राख्न सकिन... कारण
थियो परिवार र समाज । हुन पनि हो, अशिक्षा अन्धकारमय समाजको
जड हो र त्यो अन्धकारमा दीप बाल्ने काम शिक्षाले नै
गर्छ । तर यसको अर्थ यो होइन कि सबैले धुरन्धर पढ्नुपर्छ अनि
जबरजस्त तरिकाले विद्यावारिधी गर्नैपर्छ । अनि यसको अर्थ यो पनि होइन कि सबैले काम छोडेर भकुण्डो लडाउँदै हिँड्नुपर्छ वा चिर्पट चिर्न छोडेर मुङ्ग्रो लिएर क्रिकेट खेल्न जानुपर्छ । केहि त्यस्ता
प्रतिभाहरू पनि त समाजमा हुन्छन् जो पढाईमा औसत वा लद्दु नै
भएपनि अन्य कुनै क्षेत्रमा धुम् मच्चाउने ल्याकत राख्छन् । तर
हाम्रो जडसुत्रवादी समाज पढाई बाहेक अन्य कुनै पनि
क्षेत्रले कुनै अवसर ( अङ्ग्रेजीमा scope) दिँदैन भनेर
जगजाहेरी गर्दछ जसका कारण कैयौँ ओलम्पिक
मेडलहरूको भ्रुणहत्या हुने गर्छ ।
त्यसैले त अन्य राष्ट्रहरू खेल क्षेत्रमा गौरवशाली
इतिहाँस कोर्न ओलम्पिक, एशियाड लगायतका खेलका महाकुम्भमा
सहभागिता जनाउँदै गर्दा नेपालीहरू राष्ट्रिय किर्तिमान
तोड्नेजस्ता मिनि सफलताको लक्ष्य राखेर त्यो रणभुमिमा पदार्पण
गर्दछन् । म एउटा न्युन प्राणीले कराएर वा चिच्याएर त
केहि हुनेवाला छैन तर पनि भविष्यमा नेपालले खेलकुदलाई पनि
प्राथमिकतामा राखोस्, ओलम्पिकमा धेरै पदक जितोस् भनेर wish त
पक्कै पनि गर्न सक्छु । केहि बर्षयता नेपाल राष्ट्रिय क्रिकेट टिमले
आफू माथी आइपर्ने विभिन्न बाधा अड्चनहरूलाई
कसी लगाएर विपक्षी (opponent) लाई
निस्तेज पारेर अघि बढ्दै अन्तर्राष्ट्रिय उपलब्धिहरूको धरातलमा
टेक्न धेरै हदसम्म सफल भएको देखिन्छ । क्रिकेटका अलावा एकाध
खेल/खेलाडी बाहेक नेपालको खेल क्षेत्रको उपलब्धि
शुन्य प्राय छ । वास्तवमा आज मलाई खेल आकाशमा चम्किएका
athlete हरूबारे चर्चा गर्न मन थियो तर अफसोच् - कुनै त्यस्ता
नेपाली दिग्गज खेलाडी भेटिन जसले खेल
आकाशमा असामान्य (peculiar) तरिकाले दौड लगाएर नयाँ नयाँ तरङ्ग
पैदा गरे ।
त्यसैले विदेशी खेलाडीको बारेमा नै भएपनि चर्चा
गर्न मन लाग्यो र मेरो रोजाइमा परे अमेरिकी
पौडीवाज 'माइकल फेल्प्स' । म आशावादी छु कि
कुनै दिन मैले मेरै देशका खेलाडीहरूको
सनसनीपुर्ण उपलब्धीको बारेमा आफ्नै ब्लगमा
लेख्न पाउनेछु ।

    आफ्नै कुशलताका कारण आफू र आफ्नो राष्ट्रलाई सफलताको शिखरमा पुर्याउन सफल वजनदार पौडी खेलाडीको नाम हो 'माइकल फ्रेड फेल्प्स' ।
बाल्टीमोर मा जन्मिएका फेल्प्सको उमेर ९ बर्ष मात्र थियो जब उनका अभिभावकहरूको Divorce भयो । फेल्प्सले Towson High School बाट graduation गरे ।
दिदीहरूको प्रभावले गर्दा ७ बर्षको उमेरदेखि नै पौडी खेल्न सुरू गरे । उनको मेहेनतले २००० गृष्मकालिन ओलम्पिकमा सहभागिता जनाउने ढोका खोल्यो ।
तर उनले कुनै पदक ल्याएनन् ।
ओलम्पिकको मेडल-मेसिन को छवी बनाएका फेल्प्सले सन् २००४ को ओलम्पिकमा ६ स्वर्ण र २ काँश्य पदक जितेका थिए । त्यसपछि उनले पछाडी फर्केर कहिल्यै हेर्नुपरेन । सन् २००८ बेइजिङ ओलम्पिकमा ८ स्वर्ण जितेका उनले २०१२ ओलम्पिकमा ४ स्वर्ण र २ रजत पदक जिते । २०१६ रियो ओलम्पिकमा पनि उनले ४ स्वर्ण पदकमा लालमोहर लगाएका छन् ।
Beijing ओलम्पिकका दौरान एउटै ओलम्पिकमा 'मार्क स्पिट्च'को ७ स्वर्णको किर्तिमानी भंग गर्दै फेल्प्सले एउटा गौरवशाली इतिहास कोरेका हुन् । उनका यस्तै चमत्कारी रेकर्डका कारण उनले "The Baltimore Bullet", "Flying Fish" जस्ता उपनाम पाएका छन् । माइकल फेल्प्स'ले ओलम्पिकका पाँच संस्करणमा सहभागिता जनाइ सकेका छन् । यसरी उनले पौडीको दुनियामा कहिल्यै नमेटिने अमिट छाप छोडेका छन् । अन्य खेलाडी भन्दा भिन्न शारीरिक संरचना भएकाले उनलाई पौडन थप सजिलो बनायो । उनको दायाँ र बायाँ हात बिचको दुरी ६ फिट ७ इन्च छ, जुन उनको उचाइ ६ फिट ४ इन्च भन्दा निकै धेरै हो र यहि लामो हातले पानीलाई पछाडी ठेलेर अगाडी बढ्न मद्दत गर्छ । त्यस्तै तुलनात्मक रूपमा छोटा गोडा भएकाले पानीले आफूलाई पार्ने असहजता कम गर्छ । उनका बडेमान'का पैतलाले पौडँदा फ्लिपरको काम गर्छन् । पानीभित्र श्वासप्रस्वास गर्न धेरैलाई अफ्ठ्यारो हुन्छ तर फेल्प्सको फोक्सो औसत मानिसको फोक्सो भन्दा दुइ गुणा ठूलो छ । जसले गर्दा उनी पानीबाट निस्कँदा अरूभन्दा कम स्याँ-स्याँ गर्छन् ।
(नोट : ओलम्पिक खेलमा नेपालले अहिलेसम्म एउटा काँश्य त के हाँस्य पदक पनि जित्न सकेको छैन । अमेरिकाका यी खेलाडी एक्लैले ४ ओलम्पिकमा २६ पदक जिते । उनको सम्मानमा यसो एक हरफ टुच्च तो बनता है ना boss ! )

Saturday, March 5, 2016

मेची क्याम्पसमा वेलकम र फेयरवेल कार्यक्रम २०७२

रातको एघार बजेसम्म घरी मोबाइल अनि घरी
किताब पढेर बिहान उठ्ने बाचासहित तीन
महिनादेखि नधोएको ध्वाँसे सुपानेट झुल टाँगेर
उत्तानो परियो । निद्राले झप्झपी बनाएकाले अनेक
थरी कुराहरू तछाड-मछाड गर्दै लर्के ताँत लाग्दै आउने
अवस्था थिएन, त्यसैले होला चाँडै निदाएँछु । भन्दा
लाज लाग्छ अनि फेरि 'अलि बढी नै स्वाङ पारिस्'
भन्नुहोला तर 6:00 बजेको अलार्म लगाएको थिए ।
"वेक अप, वेक अप, इट्स अ ब्रान्ड न्यु डे"
~~मोबाइलको त्यो आवाजलाई घँसेटी लगाएर
कँचेराले पुरिएका आँखा खोल्ने प्रयास गरेँ । लगभग एक
चौथाई निद्रालाई बालै नदिई पैताला भुईँमा
टेकाएर बाथरूम गएँ । चनाको गेडा जति 'पेप्सोडेन्ट'
ब्रसमा दलेर दाँत टल्काउने काम गरेँ, मुख धोएँ, नित्य
कर्म पुरा गरेँ । फ्रेस भएर आएँ अनि खाटको एक छेउमा
बसेँ । दाजु पढ्दै थियो... मैले पनि पढ्नका लागि
किताब तानेँ । खाना बनाउने पालो दाजुको
थियो, उसले पकायो, खाइयो । अब धेरै लम्बेतान कुरा
नलेखुम् होला । पोइन्टमा प्रवेश गरौँ ।

मेची बहुमुखी क्याम्पसमा बिएस्सी प्रथम बर्षमा पढ्ने
विद्यार्थीका लागि स्वागत कार्यक्रम र विएस्सी
चौथो बर्षमा अध्ययन गर्ने दाजु-दिदीको विदाई
कार्यक्रमा राखिएको त्यो दिन म, युवराज, अरूण
दाई र बाजिगर उर्फ विनोद साढे दश बजेतिर
क्याम्पस लाग्यौँ । दाई (विष्णु) भने एकछिनपछि
सोल्टी (निरज) दाईसँगै क्याम्पस पुग्यो । कलेज
पुग्नासाथ सानो चटक देखियो । साइन्स ब्लकको
एउटा कोठामा केही दिदी र दाईहरू आफ्नो
पहिरनको ढाडपट्टी GUU GANG लेख्न लेखाउन व्यस्त
रहेछन् । हामी पनि एकतमासले उनीहरूको चटक हेर्दै
थियौँ ।केहि समयपछी अर्जुन दाई, प्रकाश दाई
लगायत अन्य सँग हात मिलाईयो । अञ्जल दाई र
पारस दाई पनि त्यहि आईपुगे । कोही कलेज
युनिफर्ममा थिए भने केहि आउट ड्रेसमा । आज GUU
GANG उत्पत्तीको रहस्योद्घाटन हुनुपर्छ भन्दै थिए ।
मैले "GUU GANG" को ओरिजिन यसरी भएको होला
भनेर एउटा तर्क दिएँ तर कसैले सुनेन जसकारण मेरा
अमुल्य विचारले वीरगती प्राप्त गरे ।

म्यानेजमेन्ट हलमा हुन लागेको उक्त कार्यक्रममा
लगभग साढे एघार बजेतिर लोसे पारामा कार्यक्रम
सुरू हुन लाग्दै थियो । कार्यक्रम आयोजना गर्ने
दोस्रो र तेस्रो बर्षका विद्यार्थी थिए । आफु तेस्रो
बर्षमा पढ्ने भएता पनि कार्यक्रम आयोजनाको
लागि सक्रिय रूपमा लागेको थिइन । त्यत्तिकैमा हल
भित्र पसियो, ओपचारिक कार्यक्रम सुरू भयो ।
उद्घोषक झुमा बहिनी थिइन । सभापति, प्रमुख
अतिथी, विशेष अतिथी लगायत सबैलाई आसन ग्रहण
गराइयो । त्यो दिन 'सुखानी शहिद दिवश' पनि
रहेछ... शहिदको सम्झनामा एक मिनेट मौनधारण
गरियो । मौनधारणका बिचैमा कसैले बिरालो
कराएको आवाज निकाले, कसैले कुकुर भुकेको । मनमा
नरमाइलो भयो । त्यसपछी राष्ट्रगानको कार्यक्रम
भने शालिन रूपमा समाप्त भयो । लगत्तै पहिलो
बर्षका भाइबहिनीहरूलाई फूल र अविरले स्वागत
गरियो । दोस्रो बर्षमा पढ्ने एक बहिनीले स्वागत
मन्तव्य प्रस्तुत गरिन् । चौथो बर्षका केपी दाईले
आफ्ना चार बर्षदेखिका मनका कुण्ठा छताछुल्ल पारे

अब अनौपचारिक कार्यक्रम सुरू भयो । भाई पेमा
तामाङ आफ्नो समकक्षी झुमासँगै उद्घोषण गर्न आए र
एउटा दमदार गजलले सबैको ध्यान खिचे, दर्शकले
उनको फोटो खिचे । उनले यति धेरै ध्यान खिचेछन्
कि पछाडीबाट तालीको पर्रा भन्दा साइ-साइ र
सुइ-सुइको ढर्रा बढी आयो । त्यसपछीको नाचगान र
गायनमा प्रतियोगिहरूले दरिलो प्रदर्शन गरेर वाह-
वाही बटुले । पछाडी बस्ने केही हुलले भने कार्यक्रममा
केही खलबली ल्यायो । आयोजक तब राम्रो
कार्यक्रम गर्न चुक्यो । सो समयमा पछाडी बस्ने
केही विद्यार्थी साथीहरूबाट बेन्च भाँच्ने काम हुनु
कलेजप्रतिको आफ्नो गैरजिम्मेवारीपनको
पराकाष्टा थियो । मान्छे भएर सुँगुरको रवैया
अपनाउनु भनेको सम्पुर्ण मानव जातीको बेइज्जती
हो । एङ्करले माइकमा बोल्दाभन्दा ठूलो आवाज
निकालेर अरूको आवाज दबाउने कोशीश पनि
कार्यक्रमका दौरान धेरै भए ।त्यही खिच्चा
प्रवृत्तिले गर्दा पनि कार्यक्रम झन्नै बिर्सनयोग्य
बन्यो । वास्तवमा वेलकम फेयरवेल जस्ता कार्यक्रम
सबै साथीहरूबिच सन्तुलन र समदुरीको सम्बन्ध
स्थापना गर्न गरिन्छ, नाकी मोजमस्ती र हो हल्ला
गर्न ।

अघिल्ला बर्षहरूमा जुन किसिमले यस्ता कार्यक्रमा
मेची क्याम्पसमा आयोजना हुन्थे, त्यसमा यति धेरै
अमिलो हुने गरी कार्यक्रम हुँदैनथ्यो । फेरि पनि
अन्त्यमा हामीले हाम्रा अग्रज दाजुदिदीबाटै केहि
सिक्नु जरूरी छ ।
दाजुदिदी हरूलाई विदाई गर्दाको क्षण भने
अविस्मरणीय रह्यो । युनिफर्ममा आएका अधिकांस
दाजुदिदीको पहिरनमा हामीले पनि केही न केही
शुभकामना छोड्यौँ । सबै जना भावुक हुनुहुन्थ्यो त्यो
मुटु चिरिएको क्षणमा । मेरो मन पनि त्यतिबेला
भक्कानिएको थियो । चार बर्षदेखि एकोहोरो
पढाईको तनाव खेपेर शरीर फतक्कै गलेका
दाजुदिदीलाई अँगालोमा लिएर सेल्फीको मलहम
लगाइयो ।
कार्यक्रमा राम्ररी सम्पन्न भयो तर कार्यक्रमका
दौरान भएका केही कमजोरीहरू हाम्रा गल्ती हुन् ।
गल्ती गर्नु अपराध होईन तर गल्तीबाट नसिक्नु
अपराध हो । त्यसैले आगामी दिनमा यस्ता गल्ती
नदोहोर्याउने प्रतिबद्धता गरौँ । :-)

Wednesday, January 13, 2016

कमल थापा

बीबीसी नेपाली सेवा लण्डनका तत्कालिन निर्देशक रविन्द्र मिश्रले सन् २०१५ अक्टोबर ८ का दिन कार्यक्रम "नेपाल सन्दर्भ"मा बकेको कमल थापाको bio जस्ताको तस्तै -:
 उनी २०४६ सालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलनको बेलाका एकजना पञ्च-राज्यमन्त्री तर त्यतिबेला आन्दोलनकारीले फाँसीको माग गरेका उनीहरूकै शब्दमा भन्ने हो भने एकजना महा-मण्डले । तर उनी पञ्चायती व्यवस्थापछीको प्रजातान्त्रिक शासनकालका पटक-पटकका मन्त्री । मन्त्री भएपनि उनी आफ्नै सरकारका प्रधानमन्त्रीलाइ दु:ख दिन माहिर मानिन्थे किनभने बेलाबेलामा आफैँ मन्त्री भएको सरकारको विपक्षमा उभिन्थे । सरकार फेरिन्थ्यो अनि उनी फेरि मन्त्री बन्थे । उनको व्यवहारबाट दिक्क भएपछि तत्कालिन प्रधानमन्त्री लोकेन्द्र बहादुर चन्दले उनलाई मुसा प्रवृत्तीको राजनीतिज्ञको संज्ञा दिए जसको अर्थ हुन्थ्यो आफैँ सवार पानीजहाजमा प्वाल पार्ने, त्यहाँबाट भाग्ने अनि फेरि अर्कामा नि प्वाल पार्ने । तिनै कमल थापा पुर्व राजा ज्ञानेन्द्रले सत्ता कब्जा गरेपछि उनको शासनकालमा गृहमन्त्री बने र २०६२/६३ को जनआन्दोलन दबाउनुमा उनको प्रमुख भूमिका रहेको ठानियो । राजाको शासन ढलेपछि उनी गणतन्त्र, संघियता र धर्म-निरपेक्षताको कट्टर विरोधी बने । सोही एजेण्डाको आधारमा दोस्रो संविधानसभाको निर्वाचनमा चौथो ठूलो दलका रूपमा आफ्नो पार्टी राप्रपा नेपाललाइ उठाउन सफल भए । भर्खरै घोषित नयाँ संविधानमा पनि उनले संघियता र धर्म-निरपेक्षताको विरोधमा मतदान गरे तर अब उनले जे जे मान्यताको कट्टर विरोध गरे, तिनै मान्यताको रक्षा गर्ने सरकारको वरिष्ठ सदस्य अर्थात उपप्रधान तथा परराष्ट्र मन्त्रीका रूपमा सपथ ग्रहण गरेका छन् । जस्तो सुकै परिस्थितिमा पनि आफ्नो राजनीतिक परिचय कायम राख्न सफल रहने उनलाई आज मैले साप्ताहिक नेपाल सन्दर्भका लागि कुराकानी गर्दा सोधेको थिएँ अब के गणतन्त्र, संघियता र धर्म-निरपेक्षताको तपाईँका मान्यता मरेका हुन् ?